Od niegroźnych zmian skórnych po poważne problemy zdrowotne, włączając w to złośliwe nowotworowy. Wirus HPV ma różne oblicza, a potencjalne zarażenie się nim bywa łatwe. Dlatego warto bliżej go poznać, w tym dowiedzieć się więcej o objawach, a także diagnostyce i leczeniu tej przypadłości. Zadajesz sobie pytanie „jak sprawdzić, czy mam wirusa HPV?” Chcesz wiedzieć więcej o tym drobnoustroju i konsekwencjach zarażenia się nim? Przeczytaj zatem niniejszy artykuł.
Czym jest wirus HPV i jakie są jego przyczyny?
Wirus HPV (wirus brodawczaka ludzkiego) to de facto grupa nawet 400 typów drobnoustrojów, z których pełni sklasyfikowane mamy od 180 do 220 wariantów. Wśród nich wyróżnia się rodzaje o:
-
wysokim potencjale onkogennym, z czego do najgroźniejszych należą typy 16 i 18, odpowiadające za nawet 70% przypadków raka szyjki macicy,
-
niskim potencjale onkogennym, powodujące łagodne zmiany nowotworowe, w tym brodawki czy kłykciny kończyste,
-
z blisko zerowym potencjałem onkogennym, powodującym pojawianie się brodawek na skórze.
Najczęściej do zakażenia dochodzi przez kontakt skórny (zwłaszcza ze zmianami skórnymi) lub przy stosunku płciowym (waginalnym, analnym i oralnym). Można się nim zarazić również podczas porodu (tzw. transmisja wertykalna) – wówczas matka zaraża nim swoje dziecko. Ryzyko infekcji wzrasta wraz z liczbą partnerów seksualnych oraz brakiem zabezpieczeń w postaci prezerwatyw. Rzadziej zdarza się, aby zakażenie przeszło przez używanie wspólnych akcesoriów higienicznych, w tym ręczników. Warto wiedzieć, że – według szacunków – nawet do 80% kobiet aktywnych seksualnie może być nosicielkami tego wirusa.
Jak objawia się wirus HPV?
Wirus ten objawia się na wiele różnych sposobów, a skutki zakażenia mogą się pojawić nawet po kilku miesiącach. Występujące symptomy w dużej mierze zależą od konkretnego typu, a także lokalizacji zmian. Zdarza się, że zakażenie przebiega bezobjawowo, a organizm samodzielnie zwalcza infekcję (nawet 80% przypadków). Dla łagodnych form typowe objawy HPV to np. brodawki skórne (kurzajki). W pewnych sytuacjach pojawiają się tzw. kłykciny kończyste, czyli zmiany występujące w okolicach intymnych, które mogą być:
-
wypukłe lub płaskie,
-
pojedyncze lub zgrupowane,
-
zazwyczaj niebolesne,
-
w okolicach narządów płciowych lub odbytu.
Wywoływane przez HPV objawy skórne czy w okolicach miejsc intymnych to jedynie część zmian, jakie mogą wystąpić po zakażeniu. Brodawki czasem pojawiają się także w obrębie jamy ustnej i gardła. Skutkiem tego może być np. stała chrypka i przedłużający się kaszel.
Oprócz tego warto wiedzieć, że objawy HPV u kobiet obejmują też szereg innych symptomów. Wśród nich wyróżnia się np. nietypowe upławy, świąd i pieczenie czy ból podczas stosunku. Zdarzają się również krwawienia między miesiączkami (także po zbliżeniu) oraz obfite krwawienie podczas menstruacji. W przypadku wysokoonkogennych typów HPV skutkiem zakażenia mogą być złośliwe nowotwory, w tym rak:
-
szyjki macicy,
-
sromu,
-
pochwy.
U mężczyzn natomiast mogą wystąpić złośliwe zmiany nowotworowe w obrębie narządów płciowych. U obu płci natomiast czasem wykształca się rak:
-
gardła,
-
migdałków,
-
języka,
-
odbytu.
Diagnostyka HPV
Diagnozowanie zakażenia wirusem HPV polega na poddawaniu się regularnym, przesiewowym badaniom. Czasem diagnostykę przeprowadza się w konkretnych okolicznościach – zwłaszcza jeśli wyniki z cytologii były nieprawidłowe. W przypadku kobiet wymaz może zostać wykonany samodzielnie lub w gabinecie lekarskim z pochwy. Trzeba przy tym pamiętać, aby na co najmniej 3 dni przed taką wizytą wstrzymać się z aktywnością seksualną oraz nie stosować żadnych środków dopochwowych. Oprócz tego materiału badawczego nie należy też pobierać:
-
podczas menstruacji,
-
w czasie ciąży,
-
w ciągu 3 miesięcy po porodzie.
Warto mieć na uwadze fakt, że na 12 godzin przed wykonaniem wymazu nie należy myć miejsc intymnych.
Podobnie, jak u kobiet, materiał do badań od mężczyzn pobiera się z miejsc intymnych, najczęściej z żołędzi, rowka zażołędnego lub cewki moczowej. Co ważne – badanie jest bezbolesne i również można wykonać je samodzielnie w domu. Przed tym należy wstrzymać się na około 2 dni z aktywnością seksualną, a na 2 godziny przed samym wymazem nie powinno się oddawać moczu.
Należy jeszcze wspomnieć, że w określonych przypadkach – tj. w sytuacji, gdy zachodzi podejrzenie, iż do zakażenia wirusem HPV doszło w tych obszarach, próbki do badań mogą być pobrane z gardła lub z odbytu. Samo pobranie wymazu wygląda analogicznie jak w przypadku miejsc intymnych – z użyciem sterylnej wymazówki.
Leczenie wirusa HPV
Jak natomiast wygląda leczenie HPV? Co do zasady – współczesna medycyna nie posiada środków służących do zwalczenia samego wirusa. Prowadzi się więc terapię objawową. W przypadku zmian skórnych często stosuje się np. maści czy specjalne płyny do stymulacji odpowiedzi immunologicznej lub niszczenia tkanki brodawek. Niekiedy przeprowadza się także lasero- lub krioterapię, polegającą na zamrażaniu kurzajek ciekłym azotem.
W przypadku jednak stwierdzenia zakażenia, ale braku objawów, zalecana jest obserwacja. Duże znaczenie ma poprawa codziennego stylu życia, tj. zmniejszenie ekspozycji na czynniki stresowe, wdrożenie zdrowych zasad żywienia czy porzucenie używek. Ma to na celu usprawnienie procesów zwalczania wirusa HPV przez organizm. Zaleca się również przyjęcie szczepionki, która może chronić przed groźniejszymi wariantami tego drobnoustroju i nawrotami objawów obecnej infekcji.