CHEK2 (4 mutacje)- rak piersi, prostaty, płuc, nerki, tarczycy i okrężnicy (1)

NM_007194.3(CHEK2):

• c.1100delC   p.Thr367Metfs
• IVS+1G>A   c.444+1G>A     
• del5395       c.1037+1538_1224+328del5395
• c.470T>C   p.Ile157Thr

- mutacje te warunkują dziedziczną skłonność do nowotworów: piersi, jajnika, tarczycy, jelita grubego, prostaty, nerki i in.

Mutacje te są najczęściej występującymi w populacji polskiej i najbardziej informatywnymi anomalimi DNA w obrębie genu CHEK2, które warunkują genetyczną skłonność do nowotworów.

Badanie tych trzech mutacji umożliwia wczesne wykrywanie nowotworów złośliwych w rodzinach wysokiego, dziedzicznie uwarunkowanego ryzyka zachorowania na raka piersi i jajnika.  Razem z badaniami mutacji genach BRCA1 oraz PALB2, zostały rekomendowane w ramach "Narodowego Programu Zwalczania Chorób Nowotworowych" Ministerstwa Zdrowia RP. 

Wszystkie rekomendowane mutacje w ww. programie wykonać można  w naszym laboratorium PAKIET#30

Materiał do badań :  krew EDTA lub wymazy policzkowe

Bezpłatny zestaw pobraniowy zawiera: fomularz zlecenia, instrukcję pobierania i probówko strzykawkę na krew.    Jeżeli nie mają Państwo możliwości pobrania krwi i wolą przesłać wymazy policzkowe do badań, prosimy o taką informację w "Uwagach do zamówienia". 

 Czas realizacji badania : do 14 dni roboczych.  

Jak wykonać badanie po zamówieniu naszego testu?

Po zamówieniu badania, otrzymują Państwo zestaw pobraniowy na wskazany adres. Zgodnie z instrukcją, za pomocą dostrczonych, sterylnych wacików pobiera się samodzielnie dwa/trzy wymazy z wewnętrznej strony policzków. Waciki umieszcza się z powrotem w probówkach i szczelnie zamyka. Tak pobrany materiał można przechowywać w chłodziarce (+5°C) do 5 dni lub dłużej w zamrożeniu (poniżej -10°C). Transport próbki w temperaturze otoczenia nie powinien trwać dłużej niż 3 dni (latem) / 5 dni (jesień-zima). Jeżeli próbka przesyłana jest do laboratorium pocztą kurierską lub priorytetową nie należy nadawać jej przed dniami świątecznymi lub wolnymi od pracy. Najczęściej i najszybciej próbki przesyłane są do laboratorium paczkomatem.

CHEK2 (Checkpoint kinase 2) jest genem supresorowym guza, który koduje białko CHK2 - kinazę serynowo-treoninową. CHK2 bierze udział w naprawie DNA, zatrzymaniu cyklu komórkowego lub apoptozie w odpowiedzi na uszkodzenie DNA. Mutacje genu CHEK2 zostały powiązane z szeroką gamą nowotworów.

Odziedziczone mutacje w genie CHEK2 zostały powiązane z licznymi przypadkami raka piersi. Przede wszystkim, usunięcie pojedynczego nukleotydu DNA w pozycji 1100 w eksonie 10. (1100delC) daje niefunkcjonalną wersję białka CHK2, skróconą w domenie kinazy. Utrata prawidłowej funkcji białka CHK2 prowadzi do nieuregulowanego podziału komórek, nagromadzenia uszkodzeń DNA i, w wielu przypadkach, do rozwoju nowotworu. Mutacja CHEK2 * 1100delC jest najczęściej obserwowana u osób pochodzenia wschodnio- i północnoeuropejskiego. W obrębie tych populacji mutacja CHEK2 * 1100delC występuje u 1/100 do 1/200 osób. Jednak w Ameryce Północnej częstotliwość spada do 1 na 500. Mutacja ta jest niemal nieobecna w Hiszpanii i Indiach.

Badania pokazują, że 1100 del CHEK2 odpowiada dwukrotnemu zwiększeniu ryzyka raka piersi i aż 10-krotnemu zwiększeniu ryzyka raka sutka u mężczyzn.

Inne nowotwory
Mutacje na CHEK2 wykryto w dziedzicznych i niedziedzicznych przypadkach raka. Badania łączą mutację z przypadkami raka gruczołu krokowego, płuc, okrężnicy, nerki i tarczycy. Powiązano także pewne nowotwory mózgu i mięsaki kości.

Czym jest gen CHEK2 i dlaczego ma tak duże znaczenie dla naszego zdrowia?

Gen CHEK2 należy do tej grupy elementów naszego DNA, o których zazwyczaj nie myślimy na co dzień, a które mogą odegrać rolę w naszym zdrowiu przez całe życie. Jego zadaniem jest nadzorowanie stabilności materiału genetycznego — coś w rodzaju wewnętrznego systemu bezpieczeństwa, który wykrywa uszkodzenia DNA i pomaga je naprawić, zanim staną się one zagrożeniem. Kiedy CHEK2 działa prawidłowo, skutecznie hamuje nieprawidłowe podziały komórkowe i zapobiega tworzeniu się zmian nowotworowych. Kiedy jednak dochodzi do mutacji, ta naturalna ochrona może słabnąć.

To właśnie dlatego badanie CHEK2 stało się tak istotnym elementem współczesnej diagnostyki genetycznej. Mutacje tego genu są powiązane ze zwiększonym ryzykiem rozwoju nowotworów, które często pojawiają się w rodzinach na przestrzeni pokoleń. Wśród nich znajdują się m.in. rak piersi, rak prostaty, rak płuc, rak nerki, rak tarczycy oraz rak jelita grubego. Co istotne — mutacje CHEK2 mogą wpływać na ryzyko zachorowania zarówno u kobiet, jak i u mężczyzn, dlatego badanie nie jest skierowane wyłącznie do jednej grupy.

Jakie mutacje CHEK2 analizujemy w tym badaniu?

W ramach tego badania analizujemy cztery mutacje genu CHEK2, które są najlepiej poznane i najczęściej występują w populacji europejskiej. To właśnie one stanowią zestaw podstawowych, a jednocześnie bardzo istotnych markerów ryzyka nowotworowego. Wśród nich znajdują się mutacje o zróżnicowanym charakterze — jedne prowadzą do całkowitej utraty funkcji genu, inne jedynie osłabiają jego działanie, ale wszystkie łączy jedno: zmieniają sposób, w jaki komórki reagują na uszkodzenia DNA.

Warto wiedzieć, że każda mutacja CHEK2 ma swój własny „profil ryzyka”. Na przykład warianty prowadzące do skrócenia białka lub jego nieprawidłowej budowy mogą zwiększać ryzyko rozwoju nowotworów w sposób bardziej zdecydowany niż mutacje wpływające jedynie na aktywność białka. Z kolei mutacje intronowe mogą zaburzać proces dojrzewania mRNA, co również wpływa na funkcjonalność genu. Tę różnorodność traktujemy bardzo poważnie — dlatego test CHEK2 obejmuje dokładnie te cztery warianty, które w praktyce klinicznej mają największe znaczenie.

Dlaczego warto wykonać CHEK2 badanie? 

Współczesna medycyna daje nam dostęp do narzędzi, które jeszcze kilkanaście lat temu były zarezerwowane wyłącznie dla pacjentów onkologicznych z ciężkimi obciążeniami rodzinnymi. Dziś możemy działać znacznie wcześniej — zanim choroba da jakiekolwiek objawy, zanim powstaną zmiany w narządach, zanim pojawi się lęk i niepewność. CHEK2 badanie jest właśnie jednym z takich narzędzi: pozwala nam poznać predyspozycje genetyczne, które mogą wpływać na ryzyko zachorowania na nowotwory złośliwe, i daje przestrzeń do realnej, świadomej profilaktyki.

W przypadku genu CHEK2 mówimy o mutacjach, które — jeśli są obecne — mogą zwiększać prawdopodobieństwo rozwoju raka piersi, prostaty, jelita grubego, płuc, tarczycy czy nerki. Zmiany te nie są jednak wyrokiem, a raczej informacją, że nasz organizm wymaga większej uwagi. Wiedząc o obecności mutacji, możemy wspólnie z lekarzem zaplanować indywidualny program kontroli i profilaktyki — od częstszych badań obrazowych, przez zmiany w stylu życia, po rozważenie farmakologicznych lub chirurgicznych metod prewencji w wybranych przypadkach.

Zaletą wykonania badania CHEK2 jest także jego wartość dla najbliższych członków rodziny. W przypadku wykrycia mutacji, istotne staje się objęcie diagnostyką również krewnych pierwszego stopnia — bo mutacje dziedziczne mogą przechodzić z pokolenia na pokolenie, często pozostając przez lata niezauważone. Dzięki testowi genetycznemu nie tylko zyskujemy wiedzę o sobie, ale też możemy chronić zdrowie tych, na których najbardziej nam zależy.

Nie bez znaczenia jest również aspekt psychologiczny. Osoby, które mierzą się z historią rodzinną obciążoną nowotworami, często żyją w cieniu niepokoju — badając się regularnie, ale bez pewności, czy ich ryzyko faktycznie jest podwyższone. Wynik testu pozwala ten niepokój zastąpić faktami. Wiedza o obecności lub braku mutacji w genie CHEK2 daje jasność i umożliwia racjonalne podejście do tematu — bez dramatyzowania, ale też bez bagatelizowania.

Kto powinien szczególnie rozważyć wykonanie tego badania?

Choć badanie CHEK2 można wykonać profilaktycznie niezależnie od historii rodzinnej, istnieją konkretne sytuacje, w których zdecydowanie warto rozważyć jego wykonanie. Przede wszystkim dotyczy to osób, u których w rodzinie występowały nowotwory związane z mutacjami CHEK2 — zwłaszcza jeśli choroby pojawiały się w młodym wieku lub dotyczyły więcej niż jednego krewnego. W takich przypadkach mówimy o tzw. „obciążeniu rodzinnym”, które może sugerować dziedziczne podłoże nowotworów.

Szczególną uwagę warto zwrócić na przypadki raka piersi u kobiet przed 50. rokiem życia, raka prostaty u mężczyzn, nowotworów jelita grubego oraz tarczycy. Jeżeli w rodzinie występowały różne typy nowotworów, a ich związek nie był dotąd genetycznie wyjaśniony, CHEK2 badanie może pomóc odnaleźć wspólny mianownik i stworzyć podstawy do dalszej diagnostyki. To również istotne w kontekście planowania działań profilaktycznych dla kolejnych pokoleń.